شرکت بازرگانی آفاق مشرق زمین علاوه بر تولید و توزیع تجهیزات آبیاری تحت فشار ، اقدام به ارائه انواع کود ، بذر و سموم دفع آفات نباتی نموده است. <

حفاظت غیر شیمیایی گياهان در مقابل آفات‌




راه‌هاي غيرشيميايي براي حفاظت گياهان در مقابل آفات‌

گياهان در خدمت‌گياهان

انسان، گياه و حيوانات از قديم‌‌الايام همسايه ديوار به ديوار هم بوده‌اند، گاهي به هم سود رسانده‌اند و گاهي هم زيان!
اما كم زيان‌ترين و بي‌زيان‌ترين موجودات روي كره زمين همين گياهان هستند كه اتفاقا هم حيوانات و هم انسان‌ها بشدت به آنها محتاج‌اند. بگذريم از اين نكته كه انسان هميشه در اين پيكار سه جانبه حرف اول را زده و حيوانات را در شرايط مختلف از حق حياتي خود نسبت به گياهان دور داشته است. طي سال‌هاي اخير، شاهد پخش انواع و اقسام سموم مضر شيميايي براي كسب حداكثر موفقيت در اين زمينه هستيم. اين مواد شيميايي هر چند در نظر اول خوب و طرفدار بشر جلوه مي‌كنند، اما با كمي بازنگري ثابت كرده‌اند كه نه تنها از مواد غذايي در مقابل حيوانات حفاظت مي‌كنند بلكه حتي گاه خود به دشمن شماره يك سلامت انسان تبديل شده‌اند، اما محققان با بررسي ويژگي‌هاي زيستي برخي گياهان قدم‌هاي روشني در حل اين مشكل برداشته‌اند. طوري كه اگر تا امروز گياهان از دست آفات و امراض به تنگ آمده بودند از اين به بعد اين آفات هستند كه بايد از دست گياهان فرار كنند.

امروزه براي كنترل آفات انباري كه معمولا محصولاتي مثل غلات و حبوبات را به عنوان قوت غالب بشر در معرض خطر قرار مي‌دهند، بيشتر از سموم شيميايي گازي و گاهي از اشعه‌هاي راديو اكتيو استفاده مي‌شودو همان‌طور كه گفته شد خطرات جبران ناپذيري براي انسان و محيط پيرامون او دارد. در ايران براساس گزارش وزارت جهاد كشاورزي هر ساله به طور متوسط 10 تا 20‌درصد محصول‌هاي كشاورزي در انبارها به وسيله آفت‌ها و ديگر عوامل خسارت‌زا از بين مي‌روند، چرا كه به طور كلي اين محصولات از زمان توليد تا مصرف بايد مدت زماني طولاني را در انبارها طي كنند. گاهي ميزان خسارت آفات انباري در مناطق روستايي به دليل سنتي بودن و شرايط نامناسب انبارها 10 تا 80 درصد كل محصول گزارش شده است.

براساس گزارش‌هاي جهاني، خسارت آفات روي غلات و حبوبات در كشورهايي كه فناوري پيشرفته انبارداري ندارند 10 تا 40 درصد كل محصول است، و همين مساله همواره محققان را از به خطر افتادن امنيت غذايي اقشار مختلف جامعه نگران كرده است. در اين بين، سوسك چهار نقطه‌اي حبوبات يك آفت متداول است كه سبب كاهش كمي و كيفي بذرهاي لوبيا چشم بلبلي، ماش، عدس و نخود مي‌شود و با سوراخ كردن بذرها، همچنين سبب كاهش بازار پسندي و قدرت جوانه زني دانه‌هاي آسيب ديده مي‌شود. اين آفت به تنهايي حدود 24‌درصد حبوبات ذخيره شده در نيجريه را از بين مي‌برد، طوري كه خسارت سالانه آن روي لوبيا چشم بلبلي در اين كشور حدود 2900 تن گزارش شده است. در ايران نيز اين آفت، گاهي دانه‌هاي لوبيا چشم بلبلي را به طور 100 درصد از بين مي‌برد حتما براي شما هم پيش آمده كه بعد از دو هفته بعد از خريد گندم و برنج يا حبوبات مي‌بينيد كه بعضي از سوسك‌ها مانند شپشه گندم و شپشه برنج در شرايط مناسب همه محتويات دانه‌هاي غلات را خورده و فقط پوسته آنها را به جا گذاشته‌اند.


سموم شيميايي و خطرات آنها‏
سموم شيميايي و گاهي اشعه‌هاي راديو اكتيو كه براي محافظت از محصولات غذايي موجود در انبار به كار مي‌روند، خطرات ناگوار و جبران ناپذيري به سلامت انسان و محيط پيرامون او دارند. گاز متيل برومايد دفسفين، به مقدار زياد براي كنترل حشراتي كه در انبار خسارت وارد مي‌كنند، استفاده مي‌شود كه همين گاز يكي از گاز‌هاي آلاينده و تخريب كننده لايه ازن است و طبق برنامه‌ريزي نهمين تفاهم نامه سال 1997، در كشورهاي پيشرفته، تا سال 2005 و در كشورهاي در حال توسعه كه كشور ما را هم شامل مي‌شوند تا سال 2015 مصرف اين گاز سمي بايد متوقف شود كه البته در 45 كشور دنيا مقاومت حشرات در مقابل اين گاز ثابت شده است. طبق گفته محققان اين مقاومت به خاطر مصرف هر ساله اين گاز، در حشرات آفت ايجاد مي‌شود. در مجموع استفاده از هر نوع سم شيميايي براي از بين بردن آفات اثرات بسيار ناگواري بر سلامت انسان و ساير پستانداران دارد، در مواردي هم آلودگي‌هاي زيست محيطي در سطح وسيع‌ را باعث مي‌شود، ضمن اين‌ كه با مصرف مداوم آن، مقاوم آفات در اين زمينه ديده مي‌شود. علاوه بر اينها تنها تعداد معدودي از كشورهاي پيشرفته امكان علمي ساخت و فروش اين سموم را دارند و ساير كشورها، تنها مصرف كننده هستند. در نتيجه قيمت‌هاي بالاي سموم، شرايط نادرست نگهداري آنها و تجهيزاتي كه در زمان استفاده مورد نياز است، مصرف آن‌را محدود مي‌كند.

گياهان عليه آفات‌
بسياري از گياهان تركيبات خاصي با خواص حشره‌كشي در خود دارند و گاه بعضي از اين تركيبات سبب مي‌شود گياه بتواند در برابر آفات مقاومت كند. حدود 17500 گونه گياهي شناخته شده است كه تركيبات فرار حشره‌كشي، دوركنندگي، جلب‌كنندگي و دوركنندگي حشرات و آفات از تغذيه گياهان دارند.


مزاياي تركيبات گياهي‌
تركيبات گياهي همواره اين خاصيت را دارند كه زودتر تجزيه مي‌شوند و با وجود اين كه داراي مواد و تركيبات ضدآفت هستند، سميت كمتري را براي انسان و ديگر پستانداران به همراه دارند تا جايي كه در بعضي مناطق دنيا از اين تركيب‌ها براي كنترل انگل‌هاي درون بدن خود انسان هم استفاده مي‌شود. به هر حال تركيبات طبيعي گياهي، همواره نسبت به تركيبات شيميايي ساخت دست بشر، صدمه و لطمه كمتري به محيط زيست مي‌زنند. هرچند تاكنون تحقيقات وسيعي درخصوص اين تركيبات و ميزان خطر آنها برايانسان و محيط انجام نشده، اما به نظر مي‌رسد اين خطرات چندان قابل ملاحظه باشند. در سال‌هاي اخير ديدگاه بشر درباره محيط زندگي با افزايش توجه به سلامت محيط زيست و بهداشت مواد غذايي، تغيير پيدا كرده و گرايش به سوي استفاده از مواد گياهي بيشتر شده است. به طوري كه در بسياري از دانشگاه‌هاي معبتر دنيا، شاخه‌اي مستقل تحت عنوان توليد و فرآوري گياهان دارويي تاسيس شده است. با توجه به تاريخ درخشان كشور ما در اين زمينه تلاش‌هاي بسياري براي بررسي اين موارد در داخل كشور هم در حال انجام است.

اين مواد چه هستند؟
موادي كه تحت نام اسانس در گياه، از فعاليت آفات جلوگيري مي‌كنند، معمولا ترپن‌هاي فرار با وزن مولكولي كم هستند كه تنها به يك گروه خاص از گياهان محدود نمي‌شوند و در هر سلسله‌اي از گياهان مي‌توان تعدادي از آنها را يافت. حتي در بسياري از گياهان پست نيز اين اسانس‌ها وجود دارند و گياهاني كه بيش از همه در خود اسانس دارد، مربوط به تيره‌هاي نعناع، چتريان و كاسني است. در مواردي در خانواده سيب‌زميني، انواع رزها و خانواده گندم هم چنين تركيباتي يافت مي‌شوند.

اين گياهان چه ويژگي‌اي دارند
گياهاني كه مي‌توانند آفات را فراري بدهند، از قدرت بالايي برخوردارند. معمولا آفات به خود اين گياهان صدمه نمي‌زنند يا صدمه آنها بسيار ناچيز است. همچنين بقاياي اين گياهان در مزرعه مانع حمله آفات به ساير گياهان مي‌شود. در مواردي حتي پراكنده كردن كاه و كلش اين گياهان روي ساير گياهان زراعي به عنوان نوعي آفت‌كش عمل مي‌كند. اين گياهان معمولا بايد دائمي باشند و نيازي به كشت هر ساله آنها نباشد، بخوبي رشد كنند و مقاومت خوبي داشته باشند. براي كاشت و داشت، نبايد نياز به مهارت خاصي داشته باشند، براحتي برداشت شوند و پرورش آنها ساده باشد يعني به كود و تغذيه خاص و فضاي زياد احتياج نداشته باشدن. اثر كنترلي خوبي روي آفت موردنظر داشته باشند، براي انسان و حيوانات و محيط بي‌ضرر و كم‌خطر باشند و در نهايت عصاره‌گيري و فرموله كردن ماده موثره آنها هم چندان دشوار نباشد.

گياهان تاريخي‌
بيش از هزار سال از زماني كه اولين بار از گياه مريم‌گلي به عنوان گياه دارويي در همين زمينه استفاده شد، مي‌گذرد. چريش هم يكي از گياهاني است كه مدت زمان زيادي براي كنترل آفت مورد استفاده قرار گرفت. معمولا ملخ‌ها روي درختان چريش تغذيه نمي‌كنند. روتنون يك تركيب حشره‌كش قوي است كه در گياهان خاص از تيره بتولات وجود دارد و از آن هم براي دفع حشرات استفاده مي‌شود. همچنين پيرترين از قديم‌الايام براي كنترل حشرات مورد استفاده قرار گرفته است. اين ماده، يك تركيب حشره‌كش قوي است كه در گل‌هاي گياه پيرتر وجود دارد. گياه نيكوتانا هم كه شامل مقادير بالايي از نيكوتين است، خاصيت حشره‌كشي دارد. در هندوستان و ژاپن از ريشه گياه اكروس براي اين منظور استفاده مي‌كردند.


تحقيقات جديد

در حال حاضر در اقصي نقاط جهان و در مراكز تحقيقاتي مختلف، محققان در حال بررسي هزاران گونه گياهي، همين خاصيت هستند. آنها مي‌كوشند با اثبات ضدآفت بودن اسانس بسياري از گياهان، تعداد ديگري از آنها را به اين فهرست اضافه كنند. براساس تحقيقات انجام شده، مشخص شد كه اسانس گياه آرتميزيا، روي چند نوع آفت انباري موثر واقع شده است. تركيبات فرار منوترپنوئيدي موجود در سرشاخه‌هاي جوان اين نوع از گياهان سميتي مشابه با متيل‌برومايد را نشان داده است.

اسانس گرفته شده از گونه‌هايي از پونه وحشي روي تخم‌ريزي سوسك 4 نقطه‌اي حبوبات اثر اميدبخشي دارد. به اين ترتيب كه ميزان تخم‌ريزي را كاهش مي‌دهد و اگر بذرها به اين تخم‌ها آلوده باشند. با اثر كشندگي بالا، مانع از فعاليت و رشد تخم‌ها مي‌شود. عصاره پوست ريشه گياه زانتوكسي‌لون به همراه روغن دانه چريش براي كنترل سوسك چهار نقطه حبوبات به كار مي‌رود و همچنين پودر گياهان سيمبوپولوگا كامپورا، دريس و زينگيبر هم اثرات مفيدي روي انواعي از سوسك‌هاي مخرب غلات مي‌گذارند. اسانس گياه درمنه كوهي كه در مراتع ايران به وفور يافت مي‌شود، روي سوك چهار نقطه‌اي حبوبات، شپشه برنج، شپشه گندم و شپشه آرد اثرات سميت تنفسي شديد مي‌گذارد و خسارت اين آفت را تا حد چشمگيري كاهش مي‌دهد. طبق گفته محققان مخلوط پودر اين گياه با حبوبات انبار شده بدون اثر روي طعم مواد غذايي و كاهش قدرت ناميه بذرها، خطر آفات را تا حد بالايي كنترل مي‌كند.
منبع: http://www.forum.niksalehi.com

 
آمار بازدید سایت
  • کل بازدید : 470866
  • بازدید امروز : 637
  • بازدید دیروز : 705
  • بازدید این ماه : 12733
  • آخرین بازدید : 2018-12-18 22:32:08
سخن روز

عزت مؤمن در بینازی او از مردم است امام جواد(ع)