شرکت بازرگانی آفاق مشرق زمین علاوه بر تولید و توزیع تجهیزات آبیاری تحت فشار ، اقدام به ارائه انواع کود ، بذر و سموم دفع آفات نباتی نموده است. <

گرمازدگی در گیاهان

 http://www.kazeroonnema.ir/files/fa/news/1390/11/20/20734_220.jpg



گرمازدگي در گياهان
منابع اصلي گرما، خورشيد،گرماي حاصله از زمين (ژئو ترمال )و آتش مي باشد . گاهي حرارت ناشي از متابوليسم گياهي را هم به عنوان منبع گرما ذكر مي كنند و خورشيدمهمترين منبع گرما مي باشد. در 22% از نواحي خشك زمين حداكثر دماي بالاي 40 درجه سانتي گراد قابل تصورمي باشد.حداكثر دمايي كه تا کنون در مناطق خشك ثبت و گزارش شده در صحرا هائي نظير شمال آفريقا ، مكزيك، هند و آمريكا و حتي اخيراً بخشي از كوير ايران که دماي حدود 60 درجه سانتي گراد  گزارش گرديده است . در آمريكا دره اي به نام دره مرگ وجود دارد كه آنقدر گرم و خشك است كه به آن Death Valey  گويند و در چند ماه از سال دما بالاي 50 درجه سانتي گراد بوده و در برخي از نقاط به صورت نقطه اي دما افزايش  بيشتري نيز داشته وحتي تا 70 و 75  درجه سانتي گراد در مناطق صخره اي يا در شيب هاي جنوبي مشاهده و ثبت شده است .
در بعضي از چشمه هاي آب گرم با دما تا  C?100 (درجه سانتي گراد) برخي موجودات زنده مثل باكتري هاي خاصي قادر به رشد هستند . شايد بتوان گفت كه بيشترين دما در سطح زمين در مجاور لايه سطحي زمين به ويژه جاهايي كه سنگريزه، آسفالت ،بتن و شن وجود داردرويت شده و حتي گاهي دماي سطح خاك در اين مناطق تا C?80 هم مشاهده شده است .هرچند كه در نگاه اول ممكن است اين تصور به وجود ايد كه اين دماها براي گياه مشكل ساز نباشد ولي براي گياهچه هايي كه در سطح زمين در حال رشد هستند و پوشش گياهي آنها كامل نشده و گياهاني كه داراي تيپ روزت يا بالشتكي هستند خطرناك است .در بعضي از مناطق كه هنوز پوشش گياهي كامل نيست در مقايسه با مناطقي كه پوشش گياهي كامل است  دما در سطح زمين بالاتر است و حتي تا C?75 هم مشاهده شده ولي در مناطق جنگلي دما به ندرت به C?40 تا C  ?50 مي رسد . اگر گياهان را براساس تحمل به گرما تقسيم بندي كنيم شايد كمي مشكل باشد چون تعريف كمي از تنش گرما مشكل است، به دليل اينکه حداکثر دما در اندام هاي مختلف گياه متفاوت است در حالي كه در صورت بروز سرما، دماي گياه حالت يكنواختي دارد و بطور کلي تحمل اندام هاي مختلف نسبت به گرما  در مقايسه با سرمابسيار متنوع تر است  . در يك تقسيم بندي كلي ، گياهان را به 3 دسته : سرما دوست ، گرما دوست  و حدواسط تقسيم بندي مي کنند .
در زمان وقوع تنش  گرما وجود آب در بافت هاي گياهي خيلي مهم است  وبه دو دليل عمده با از دست دادن آب ، تحمل به گرما در گياه كم مي شود:
1- غالباً وقتي گياه آب را از دست مي دهد يا در حال خواب است و به سمت غير فعال شدن مي رود و يا از طريق مكانيزم تنظيم اسمزي و برخي تركيبات محافظت كننده از اجزاي سلولي محافظت مي شود خسارت كمتري مي بيند.
2-
وقتي بافت هاي گياه آب دارد غشاءهاي و اجزا ء سلول در حال فعاليت هستند و گرما باعث اختلال در فعاليت هايشان مي شود ،ارگانيزم هاي آبگيري شده بيشترين مقاومت را دارند. بافت هايي كه آبگيري شده اند مثل دانه هاي گرده ، بذر ها هيف ها و برخي گلسنگ ها تا C?140 را تحمل مي كنند
در اغلب مطالعات سعي مي شود كه دماي برگ ذكر شود چون دقيق تر است .از دماي C?40 به بالا فتوسنتز برگ  صفر مي شود. اگر بذر يونجه را به مدت نيم ساعت در دماي C?120 بجوشانند باز هم بقا ء دارد كه به دليل پوسته سخت بذر مي باشد ولي وقتي بذر رااسكاريفيكاسيون كردندو به مدت 10 دقيقه جوشاندند بقاء بذر از بين رفت كه اين موضوع به دليل نفوذ آب به درون بافت هاي بذر مي باشد
عوامل مختلف بر تحمل گياه به گرما مؤثر است. بطور كلي دمايي كه سبب بروز خسارت در گياه مي شود بسته به نوع گياه و منطقه تكامل گياه متفاوت است .گياهاني كه در نواحي گرم تكامل يافته اند تحمل به گرماي بيشتري نسبت به گياهان تكامل يافته در مناطق سرد دارند. در نواحي تروپيك به دليل رطوبت نسبي بالاتر و دماي نسبتاً يكنواخت و كمتر بودن حداكثر دما ،ميزان حداقل حداکثرتحمل در گياهان تروپيك كمتر از نواحي شبه تروپيك مي باشد. كمترين ميزان تحمل به گرما در گياهان آبزي وجود دارد. با افزايش ارتفاع هم تحمل به گرما در گياهان كاهش پيدا مي كند
درجه حرارت محيط و گياه

در اغلب موارد دماي گياه بالاتر از دماي محيط است. اگر منبع گرما را خورشيد در نظر بگيريم 5% انرژي صرف فرآيندهاي بيوشيميايي مي شود. براي اينکه گياه تنش گرما نداشته باشد بايد انرژي خروجي با ورودي برابر باشد و اگر گياه نتواند اين انرژي ورودي را خارج كند دما تا C?100 هم افزايش مي يابد .بخشي از انرژي خروجي اصطلاحاً از گياه گسيل مي شود به اين نحو كه وقتي گياه امواج كوتاه را  مي گيرد (700-400)بخش زيادي از آن با طول موج بالاتر از خود گسيل مي كند
.
اثرات تنش گرما برگياه

خسارت اوليه به صورت مستقيم در گياه بروز مي كند اثرات اين تنش بسيار سريع و در حد چند ثانيه تا حداكثر 30 دقيقه در گياه ظاهر مي شود. بارزترين مشخصه آن اختلال درجريان سيتوپلاسمي و اختلال در فعاليت پروتوپلاسم و غشاء سلولي مي باشد به عنوان مثال در توتون مشاهده شده كه وقتي  گياه در دماي C?5/47 حتي به مدت 2 دقيقه قرار گرفت، نشت الكتروليت ها از سلول هاي برگ شروع شده و با افزايش دما نشت الكتروليكي بيشتر شده و در دوره بازيافت توانايي سلول ها براي جذب اين مواد كاهش يافته است. در بعضي گياهان وقتي بذر ها در مرحله آبنوشي در معرض تنش گرما قرار مي گيرند ( حتي دمايC?35 ) نشت اسيدهاي آمينه مشاهده شد. نشت الكتروليت ها در وهله اول به اختلال در غشاء سلولي برمي گردد.

خسارت مستقيم :

دناتوره شدن پروتئين ها، افزايش سياليت غشاء، افزايش انرژي فعال سازي آنزيم ها ]، تجزيه و اختلال در فعاليت هاي شيميايي گياه از خسارات  مستقيم ناشي از گرما مي باشد.يكي از عوامل مؤثر برنشت الكتروليت ها سياليت فوق العاده غشاء است. در سرما نشت الكتروليت ها ناشي از سخت شدن غشاء است .دردناتوره شدن پروتئين ها ساختمان چهارم پروتئين مختل مي شود . مهمترين پيوند درون پروتئين ها پيوند هاي دي سولفيدS-S است كه ناشي از اسيد امينه پرولين است. در دناتوره شدن پيوندهاي داخل پروتئين دچار اختلال مي شودواز پيوند هاي هيدروژني S-H ، هيدروژن خارج مي شود و پيوند مختل مي شود و انسجام پروتئين به هم مي خورد .افزايش انرژي فعال سازي آنزيم ها: هر آنزيمي براي شروع فعاليت نياز به يك انرژي اوليه دارد وقتي در اثر تنش گرما ساختار پروتئين به هم مي خورد انرژي فعال سازي آن افزايش مي يابد و به انرژي بيشتري براي فعاليت نياز دارند

تجزيه و اختلال در فعاليت هاي  شيميايي گياه
اثر  عمد ه  گرما   روي اسيدهاي نوكلئيك  DNA)،  (RNA است .  DNA و RNA براي ساخت پروتئين و ليپيد جديد لازم است. وقتي فعاليت آن ها مختل مي شود در گياه اختلالات بيوشيميايي به وجود مي آيد

خسارات غير مستقيم  
1- اختلال در رشد و نمو گياه ،مثلاً در يونجه مشاهده شده كه بعد از تنش گرما تعداد و طول اندام هاي هوايي نسبت به شاهد كاهش پيدا كرده و تا 6 هفته بعد باز يافت گياه به تأخير افتاد.
-2 گرسنگي : به طور كلي حساسيت فتوسنتز به افزايش دما نسبت به ساير فعاليت هاي حياتي گياه بيشتر است . در دماي بالا فتوسنتز زودتر از تنفس متوقف مي شود و اين امر باعث گرسنگي گياه مي شود
اثر دما بر انتقال مواد فتوسنتزي

در بررسي ها مشاهده شده كه افزايش دما سبب اختلال در ساخت كلروفيل و كارتنوئيدها مي شود حتي در مواردي افزايش دما كلروفيل و كارتنوئيد ها را از بين مي برد در چنين مواردي برگ كلروزه مي شود . در برنج ارقام Japonica وقتي كه گياه در دماي بالاتر قرار گرفتند زودرس شدند و وزن هزار دانه آنها كاهش يافت در صورتيكه از نظر مقدار مواد اسيليت شده در برگ ها تفاوتي با شاهد نداشتند . اين نشان مي دهد كه مواد فتوسنتزي از برگ ها نتوانسته به دانه ها انتقال يابد.گرما علاوه برتجزيه پروتئين ها سبب توليد تركيبات سمي در درون گياه مي گردد.

خسارت ثانويه

مهمترين خسارت گرما برگياه خشكي است كه سبب افزايش تعرق مي شود كه اين افزايش تعرق به دو دليل صورت مي گيرد يكي به دليل افزايش شيب فشار بخار آب بين برگ و محيط و عامل دوم افزايش تعرق باز شدن روزنه ها است كه به منظور خنك نمودن گياه صورت مي گيرد طر خشكي ناشي از تنش گرما وقتي شديد است كه آب در زمين كم باشد كه معمولاً علائم آن با پلاسموليز برگ همرا ه است .

منبع : http://www.boshraamin.com
 
آمار بازدید سایت
  • کل بازدید : 470885
  • بازدید امروز : 656
  • بازدید دیروز : 705
  • بازدید این ماه : 12752
  • آخرین بازدید : 2018-12-18 22:51:02
سخن روز

برای کوبیدن یک حقیقت ، خوب به آن حمله مکن ، بد از آن دفاع کن شریعتی